Standardy zawodu mediatora – ku profesjonalizacji
Streszczenie w języku polskim
Stopień skomplikowania spraw rozstrzyganych w sądach, w których może być prowadzona mediacja, pokazuje, że wymogi prawne stawiane dzisiaj mediatorom stałym są już niewystarczające. Celem niniejszej publikacji jest przedstawienie procesu kształtowania się prawa i praktyki w zakresie standardów pracy mediatora, a także argumentów przemawiających za profesjonalizacją zawodu mediatora oraz za utworzeniem samorządu zawodowego, który czuwałby nad prawidłowym sposobem wykonywania przez nich zadań. Poczynione rozważania mają również związek z rządowym projektem ustawy o mediatorach sądowych, akredytowanych ośrodkach mediacyjnych i Krajowym Rejestrze Mediatorów, który poprzez uregulowanie minimalnych wymogów merytorycznych, jakie musi spełnić mediator sądowy, oraz standardów szkoleniowych zmierza do poprawy jakości mediacji. Główną tezą publikacji jest stwierdzenie, że w świetle obowiązujących przepisów prawa nie można mówić o zawodzie mediatora. Publikacja ma charakter naukowo-badawczy.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDFBibliografia
Literatura
Cybulko A., Siedlecka-Andrychowicz A., Mediator: role, umiejętności osobowość, [w:] Mediacje.Teoria i praktyka, red. E. Gmurzyńska, R. Morek, Warszawa 2014.
Gmurzyńska E., Mediacja w sprawach cywilnych w amerykańskim systemie prawnym – zastosowanie w Europie i w Polsce, Warszawa 2007.
Kalisz A., Zienkiewicz A., Mediacja sądowa i pozasądowa. Zarys wykładu, Warszawa 2014.
Kobielska K., Mediator, [w:] Leksykon mediacji, red. M. Cetera, M. Tabernacka, Warszawa 2023.
Moore Ch.W., Mediacje. Praktyczne strategie rozwiązywania konfliktów, Warszawa 2016.
Myślińska M., Mediator w polskim porządku prawnym, Warszawa 2018.
Orrico P.L., La mediazione obbliagotoria in Italia, [w:] ADR – lokalne rozwiązania w kontekście globalnym, red. M. Tabernacka, Wrocław 2021.
Siedlecka-Andrychowicz A., Kodeksy etyczne mediatorów w Polsce i wybranych krajach europejskich, Warszawa 2023.
Zienkiewicz A., Standardy prowadzenia mediacji i postępowania mediatora uchwalone przez Społeczną Rade ADR przy Ministrze Sprawiedliwości, „Studia Prawnoustrojowe” 2012, nr 18.
Akty prawne
Decreto legislativo no. 150/2023 z 24 października 2023 r. ustanawiające kryteria i procedury rejestracji i prowadzenia rejestru organów mediacyjnych oraz listy organów szkoleniowych, a także zatwierdzające opłaty należne organom, zgodnie z art. 16 dekretu ustawodawczego nr 28 z dnia 4 marca 2010 r. oraz ustanawiające listę organów ADR odpowiedzialnych za zarządzanie sporami krajowymi i transgranicznymi, a także procedurę rejestracji organów ADR zgodnie z art. 141-decies dekretu ustawodawczego nr 206 z dnia 6 września 2005 r. zawierającego Kodeks konsumencki, zgodnie z art. 7 ustawy nr 229 z dnia 29 lipca 2003 r. (23G00163) (Dz. Urz. nr 255 z 31.10.2023).
Decreto legislativo no. 180/2010 z 18 października 2010 r. w sprawie określenia kryteriów i trybu rejestracji i prowadzenia rejestru organów mediacyjnych oraz listy trenerów mediacji, a także zatwierdzenia opłat należnych organom, zgodnie z art. 16 Dekretu ustawodawczego nr 28 z dnia 4 marca 2010 r. (10G0203) (Dz. Urz. nr 258 z 4.11.2010).
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/52/WE z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie niektórych aspektów mediacji w sprawach cywilnych i handlowych (Dz. Urz. UE z 24 maja 2008 r., seria L, nr 136, s. 1).
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2005/36/WE z 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (Dz. Urz. UE z 30.09.2005, seria L, nr 255, s. 22).
Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z 19 sierpnia 2022 r. w sprawie włączenia kwalifikacji rynkowej „Prowadzenie mediacji w sprawach karnych i o wykroczenia” do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji (M.P. z 2022 r. poz. 851).
Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z 3 grudnia 2018 r. w sprawie włączenia kwalifikacji rynkowej „Prowadzenie mediacji w sprawach gospodarczych” do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji (M.P. z 2018 r. poz. 1201).
Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z 4 grudnia 2018 r. w sprawie włączenia kwalifikacji rynkowej „Prowadzenie mediacji sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych” do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji (M.P. z 2018 r. poz. 780).
Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z 4 grudnia 2018 r. w sprawie włączenia kwalifikacji rynkowej „Prowadzenie mediacji sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych” do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji (M.P. z 2018 r. poz. 1198).
Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2020 r. w sprawie włączenia kwalifikacji rynkowej „Prowadzenie mediacji sądowych i pozasądowych w sprawach rodzinnych” do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji (M.P. 2020 r. poz. 556).
Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 5 lutego 2024 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie wykazu zawodów regulowanych i działalności regulowanych, przy wykonywaniu których usługodawca posiada bezpośredni wpływ na zdrowie lub bezpieczeństwo publiczne, w przypadku których można wszcząć postępowanie w sprawie uznania kwalifikacji (Dz.U. z 2024 r. poz. 170).
Rekomendacja Nr R (98) 1 Komitetu Ministrów Rady Europy dla państw członkowskich na temat mediacji rodzinnej oraz Memorandum Wyjaśniające z 21 stycznia 1998 r.
Rekomendacja Nr R (99) 19 Komitetu Ministrów [Rady Europy] dla Państw Członkowskich o mediacji w sprawach karnych (przyjęta przez Komitet Ministrów 15 września 1999 r.).
Rekomendacja Rec (2002)10 Komitetu Ministrów Rady Europy dla państw członkowskich w sprawie mediacji w sprawach cywilnych z 18 września 2002 r.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 7 sierpnia 2014 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy oraz zakresu jej stosowania, zmienione Rozporządzeniem Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 13 listopada 2021 roku zmieniającym rozporządzenie w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy oraz zakresu jej stosowania (Dz.U. z 2021 r. poz. 2285).
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 stycznia 2016 r. w sprawie prowadzenia listy stałych mediatorów (Dz.U. z 2016 r. poz. 122).
Ustawa z dnia 10 września 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wspieraniem alternatywnychmetod rozwiązywania sporów (Dz.U. z 2015 r. poz. 1595).
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 1964 r. Nr 43,
poz. 296 ze zm.).
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 214).
Ustawa z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 619).
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 334).
Ustawa z dnia 6 lipca 2012 r. o mediacji w sprawach cywilnych i handlowych (BOE z 7.07.2012 r., nr 162).
Źródła internetowe
CEIA, https://www.clubarbitraje.com/ [dostęp: 14.09.2025].
Deklaracja Wrocławska dotycząca mediacji dwunarodowościowych przyjęta we Wrocławiu 8 października 2007 roku, https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/miedzynarodowe-i-polskie-standardy-dotyczace-mediacji [dostęp: 10.09.2025].
Europejski Kodeks Postępowania Mediatorów, https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/miedzynarodowe-i-polskie-standardy-dotyczace-mediacji [dostęp: 10.09.2025].
Kodeks Etyczny Mediatorów Polskich z 2008 roku, https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/miedzynarodowe-i-polskie-standardy-dotyczace-mediacji [dostęp: 10.09.2025].
Krajowe Ramy Kwalifikacji, https://kwalifikacje.gov.pl/k#undefined [dostęp: 14.09.2025].
Opinia Instytutu Legislacji i Prac Parlamentarnych Naczelnej Rady Adwokackiej do projektu ustawy o mediatorach sądowych, akredytowanych ośrodkach mediacyjnych i Krajowym Rejestrze Mediatorów (UD237), https://www.adwokatura.pl/instytut-legislacji-i-prac-parlamentarnych-nra/dzialalnosc-legislacyjna/opinie-i-stanowiska/ [dostęp: 16.09.2025].
Regulated Professions Database, https://ec.europa.eu/growth/tools-databases/regprof/ [dostęp:
09.2025].
Rządowy projekt ustawy o mediatorach sądowych, akredytowanych ośrodkach mediacyjnych
i Krajowym Rejestrze Mediatorów (UD237) z 24 lipca 2025 roku, https://legislacja.gov.pl/projekt/12400301 [dostęp: 15.08.2025].
Standardy prowadzenia mediacji i postępowania mediatora uchwalone przez Społeczną Radę ds.
ADR przy MS z 26 czerwca 2006 roku, https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/miedzynarodowe-i-polskie-standardy-dotyczace-mediacji [dostęp: 10.09.2025].
Standardy Szkolenia Mediatorów rekomendowane przez Społeczną Radę ds. ADR z 23 marca 2023roku, https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/dokumenty-i-deklaracja-o-stosowaniu-mediacji [dostęp: 15.08.2025].
Standardy szkolenia mediatorów uchwalone przez Społeczną Radę ds. ADR przy MS z 29 października 2007 roku, https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/miedzynarodowe-i-polskie-standardy-dotyczace-mediacji [dostęp: 10.09.2025].
Uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku ze wspieraniem alternatywnych metod rozwiązywania sporów (druk nr 3432), http://sejm.gov.pl/Sejm7.nsf/druk.xsp?nr=3432 [dostęp: 15.09.2025].
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/adr.2025.2.23-43
Data publikacji: 2025-12-30 15:47:49
Data złożenia artykułu: 2025-09-17 11:27:46
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2025 Monika Haczkowska

Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.