Standards for the Profession of Mediator – Towards Professionalization
Abstract
The complexity of cases before courts where mediation can be conducted demonstrates that the legal requirements currently imposed on permanent mediators are no longer sufficient. The purpose of this publication is to present the development of law and practice regarding mediator standards, as well as arguments for professionalizing the mediator profession and establishing a professional self-government to ensure their proper performance. The considerations also relate to the government’s draft law on court mediators, accredited mediation centers, and the National Register of Mediators, which aims to improve the quality of mediation by regulating the minimum substantive requirements that court mediators must meet and training standards. The main thesis of this publication is that, under current law, it is impossible to speak of a mediator as a profession. This publication is of a research and scientific nature.
Keywords
Full Text:
PDF (Język Polski)References
Literatura
Cybulko A., Siedlecka-Andrychowicz A., Mediator: role, umiejętności osobowość, [w:] Mediacje.Teoria i praktyka, red. E. Gmurzyńska, R. Morek, Warszawa 2014.
Gmurzyńska E., Mediacja w sprawach cywilnych w amerykańskim systemie prawnym – zastosowanie w Europie i w Polsce, Warszawa 2007.
Kalisz A., Zienkiewicz A., Mediacja sądowa i pozasądowa. Zarys wykładu, Warszawa 2014.
Kobielska K., Mediator, [w:] Leksykon mediacji, red. M. Cetera, M. Tabernacka, Warszawa 2023.
Moore Ch.W., Mediacje. Praktyczne strategie rozwiązywania konfliktów, Warszawa 2016.
Myślińska M., Mediator w polskim porządku prawnym, Warszawa 2018.
Orrico P.L., La mediazione obbliagotoria in Italia, [w:] ADR – lokalne rozwiązania w kontekście globalnym, red. M. Tabernacka, Wrocław 2021.
Siedlecka-Andrychowicz A., Kodeksy etyczne mediatorów w Polsce i wybranych krajach europejskich, Warszawa 2023.
Zienkiewicz A., Standardy prowadzenia mediacji i postępowania mediatora uchwalone przez Społeczną Rade ADR przy Ministrze Sprawiedliwości, „Studia Prawnoustrojowe” 2012, nr 18.
Akty prawne
Decreto legislativo no. 150/2023 z 24 października 2023 r. ustanawiające kryteria i procedury rejestracji i prowadzenia rejestru organów mediacyjnych oraz listy organów szkoleniowych, a także zatwierdzające opłaty należne organom, zgodnie z art. 16 dekretu ustawodawczego nr 28 z dnia 4 marca 2010 r. oraz ustanawiające listę organów ADR odpowiedzialnych za zarządzanie sporami krajowymi i transgranicznymi, a także procedurę rejestracji organów ADR zgodnie z art. 141-decies dekretu ustawodawczego nr 206 z dnia 6 września 2005 r. zawierającego Kodeks konsumencki, zgodnie z art. 7 ustawy nr 229 z dnia 29 lipca 2003 r. (23G00163) (Dz. Urz. nr 255 z 31.10.2023).
Decreto legislativo no. 180/2010 z 18 października 2010 r. w sprawie określenia kryteriów i trybu rejestracji i prowadzenia rejestru organów mediacyjnych oraz listy trenerów mediacji, a także zatwierdzenia opłat należnych organom, zgodnie z art. 16 Dekretu ustawodawczego nr 28 z dnia 4 marca 2010 r. (10G0203) (Dz. Urz. nr 258 z 4.11.2010).
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/52/WE z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie niektórych aspektów mediacji w sprawach cywilnych i handlowych (Dz. Urz. UE z 24 maja 2008 r., seria L, nr 136, s. 1).
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2005/36/WE z 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (Dz. Urz. UE z 30.09.2005, seria L, nr 255, s. 22).
Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z 19 sierpnia 2022 r. w sprawie włączenia kwalifikacji rynkowej „Prowadzenie mediacji w sprawach karnych i o wykroczenia” do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji (M.P. z 2022 r. poz. 851).
Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z 3 grudnia 2018 r. w sprawie włączenia kwalifikacji rynkowej „Prowadzenie mediacji w sprawach gospodarczych” do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji (M.P. z 2018 r. poz. 1201).
Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z 4 grudnia 2018 r. w sprawie włączenia kwalifikacji rynkowej „Prowadzenie mediacji sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych” do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji (M.P. z 2018 r. poz. 780).
Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z 4 grudnia 2018 r. w sprawie włączenia kwalifikacji rynkowej „Prowadzenie mediacji sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych” do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji (M.P. z 2018 r. poz. 1198).
Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2020 r. w sprawie włączenia kwalifikacji rynkowej „Prowadzenie mediacji sądowych i pozasądowych w sprawach rodzinnych” do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji (M.P. 2020 r. poz. 556).
Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 5 lutego 2024 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie wykazu zawodów regulowanych i działalności regulowanych, przy wykonywaniu których usługodawca posiada bezpośredni wpływ na zdrowie lub bezpieczeństwo publiczne, w przypadku których można wszcząć postępowanie w sprawie uznania kwalifikacji (Dz.U. z 2024 r. poz. 170).
Rekomendacja Nr R (98) 1 Komitetu Ministrów Rady Europy dla państw członkowskich na temat mediacji rodzinnej oraz Memorandum Wyjaśniające z 21 stycznia 1998 r.
Rekomendacja Nr R (99) 19 Komitetu Ministrów [Rady Europy] dla Państw Członkowskich o mediacji w sprawach karnych (przyjęta przez Komitet Ministrów 15 września 1999 r.).
Rekomendacja Rec (2002)10 Komitetu Ministrów Rady Europy dla państw członkowskich w sprawie mediacji w sprawach cywilnych z 18 września 2002 r.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 7 sierpnia 2014 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy oraz zakresu jej stosowania, zmienione Rozporządzeniem Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 13 listopada 2021 roku zmieniającym rozporządzenie w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy oraz zakresu jej stosowania (Dz.U. z 2021 r. poz. 2285).
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 stycznia 2016 r. w sprawie prowadzenia listy stałych mediatorów (Dz.U. z 2016 r. poz. 122).
Ustawa z dnia 10 września 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wspieraniem alternatywnychmetod rozwiązywania sporów (Dz.U. z 2015 r. poz. 1595).
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 1964 r. Nr 43,
poz. 296 ze zm.).
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 214).
Ustawa z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 619).
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 334).
Ustawa z dnia 6 lipca 2012 r. o mediacji w sprawach cywilnych i handlowych (BOE z 7.07.2012 r., nr 162).
Źródła internetowe
CEIA, https://www.clubarbitraje.com/ [dostęp: 14.09.2025].
Deklaracja Wrocławska dotycząca mediacji dwunarodowościowych przyjęta we Wrocławiu 8 października 2007 roku, https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/miedzynarodowe-i-polskie-standardy-dotyczace-mediacji [dostęp: 10.09.2025].
Europejski Kodeks Postępowania Mediatorów, https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/miedzynarodowe-i-polskie-standardy-dotyczace-mediacji [dostęp: 10.09.2025].
Kodeks Etyczny Mediatorów Polskich z 2008 roku, https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/miedzynarodowe-i-polskie-standardy-dotyczace-mediacji [dostęp: 10.09.2025].
Krajowe Ramy Kwalifikacji, https://kwalifikacje.gov.pl/k#undefined [dostęp: 14.09.2025].
Opinia Instytutu Legislacji i Prac Parlamentarnych Naczelnej Rady Adwokackiej do projektu ustawy o mediatorach sądowych, akredytowanych ośrodkach mediacyjnych i Krajowym Rejestrze Mediatorów (UD237), https://www.adwokatura.pl/instytut-legislacji-i-prac-parlamentarnych-nra/dzialalnosc-legislacyjna/opinie-i-stanowiska/ [dostęp: 16.09.2025].
Regulated Professions Database, https://ec.europa.eu/growth/tools-databases/regprof/ [dostęp:
09.2025].
Rządowy projekt ustawy o mediatorach sądowych, akredytowanych ośrodkach mediacyjnych
i Krajowym Rejestrze Mediatorów (UD237) z 24 lipca 2025 roku, https://legislacja.gov.pl/projekt/12400301 [dostęp: 15.08.2025].
Standardy prowadzenia mediacji i postępowania mediatora uchwalone przez Społeczną Radę ds.
ADR przy MS z 26 czerwca 2006 roku, https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/miedzynarodowe-i-polskie-standardy-dotyczace-mediacji [dostęp: 10.09.2025].
Standardy Szkolenia Mediatorów rekomendowane przez Społeczną Radę ds. ADR z 23 marca 2023roku, https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/dokumenty-i-deklaracja-o-stosowaniu-mediacji [dostęp: 15.08.2025].
Standardy szkolenia mediatorów uchwalone przez Społeczną Radę ds. ADR przy MS z 29 października 2007 roku, https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/miedzynarodowe-i-polskie-standardy-dotyczace-mediacji [dostęp: 10.09.2025].
Uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku ze wspieraniem alternatywnych metod rozwiązywania sporów (druk nr 3432), http://sejm.gov.pl/Sejm7.nsf/druk.xsp?nr=3432 [dostęp: 15.09.2025].
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/adr.2025.2.23-43
Date of publication: 2025-12-30 15:47:49
Date of submission: 2025-09-17 11:27:46
Statistics
Indicators
Refbacks
- There are currently no refbacks.
Copyright (c) 2025 Monika Haczkowska
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.