Ukryj
Pokaż wszystkie
Wyślij tekst przez e-mail 
Józef Piłsudski a Litwa i Litwini
Streszczenie w języku polskim
Józef Piłsudski był przedstawicielem litewskiej szlachty, która w trakcie unii Litwy z Polską uległa polonizacji. Jeszcze przed I wojną światową Piłsudski uważał, że Litwa powinna zostać zjednoczona z Polską. W latach 1918–1922 próbował realizować koncepcję federacji Polski i Litwy, ale przywódcy państwa litewskiego odrzucili ofertę. Piłsudski nie zamierzał pogodzić się z porażką. Bezskutecznie próbował różnymi metodami zmusić Litwinów do ustępstw. W latach 1926–1935 ponownie sprawował władzę w Polsce. Polski marszałek zadbał o to, aby Polacy nie użyli siły przeciwko Litwie. Cały czas czuł sentyment do swojej litewskiej ojczyzny.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDFBibliografia
ŹRÓDŁA
Laroche J., Polska lat 1926–1935, Warszawa 1966.
Miłosz C., Rodzinna Europa, Warszawa 1990.
Piłsudski J., Pisma zbiorowe, t. 3, 5, 9, Warszawa 1937.
Świtalski K., Diariusz 1919–1938, Warszawa 1992.
Wasilewski L., Józef Piłsudski, jakim go znałem, Warszawa 1935.
Wieniawa-Długoszowski B., Wymarsz i inne wspomnienia, Warszawa 1992.
CZASOPISMA
„Nasz Kraj” 1920.
„Kurier Poranny” 1922.
„Rzeczpospolita” 1920.
OPRACOWANIA
Bardach J., Wieloszczeblowa świadomość narodowa na ziemiach litewsko-białoruskich Rzeczypospolitej w XVII–XX wieku, [w:] Krajowość. Tradycje zgody narodów w dobie nacjonalizmu, red. J. Jurkiewicz, Poznań 1999.
Bobrus A., „Robotnik” wobec stosunków polsko-litewskich 1920–1939, „Studia Historyczne” 1982, nr 1.
Boruta M., Wolni z wolnymi, równi z równymi. Polska i Polacy o niepodległości wschodnich sąsiadów Rzeczypospolitej, Kraków 2002.
Buchowski K., Powstanie Litwy Środkowej, „Zapiski Historyczne” 2004, nr 4.
Buchowski K, Krzyżanowski L., Lato Insurgentów. Pierwsze powstanie śląskie i powstanie sejneńskie, Katowice 2020.
Cisek J., Kilka uwag o myśli federacyjnej Józefa Piłsudskiego, [w:] Międzymorze. Polska i kraje Europy Środkowo-Wschodniej XIX–XX wieku, red. A. Ajnenkiel, Warszawa 1995.
Fajnhauz D., 1863. Litwa i Białoruś, Warszawa 1999.
Gierowska-Kałłaur J., Odczyt marszałka Piłsudskiego wygłoszony 24 sierpnia 1923 roku w Wilnie, „Przegląd Wschodni” 1999, t. 5, nr 4.
Gierowska-Kałłaur J., Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich (19 lutego 1919 – 9 września 1920), Warszawa 2003.
Grygajtis K., Polskie idee federacyjne i ich realizacja w XIX i XX w., Częstochowa 2001.
Iłłakowiczówna K., Poezje zebrane, t. 2, Toruń 1999.
Jędrzejewicz W., Litwa Środkowa i jej życie wewnętrzne 1920–1922, „Niepodległość” 1983, nr 16.
Libera P., Józef Piłsudski wobec Litwy, [w:] Bez emocji. Polsko-litewski dialog o Jozefie Piłsudskim, red. D. Jastrzębska-Golonkowa, A. Nikžentaitis, W. Suleja, T. Wolsza, Warszawa 2020.
Łaniec S., Litwa i Białoruś w dobie konspiracji i powstania zbrojnego (1861–1864), Olsztyn 2002.
Łossowski P., Konflikt polsko-litewski 1918–1920, Warszawa 1996.
Łossowski P., Stosunki polsko-litewskie 1921–1939, Warszawa 1997.
Nowak A., Polska i trzy Rosje. Studium polityki wschodniej Józefa Piłsudskiego (do kwietnia 1920 roku), Kraków 2004.
Obst J., Litwa w świetle prawdy historycznej, Wilno 1922.
Okulewicz P., Koncepcja „międzymorza” w myśli i praktyce politycznej obozu Józefa Piłsudskiego w latach 1918–1926, Poznań 2001.
Okulicz K., Ostatni akt dramatu Józefa Piłsudskiego (1920–1922), „Zeszyty Historyczne” 1966, nr 9.
Paźniewski W., Mit wileński, „Twórczość” 1989, nr 9.
Piotrowski J., Aleksander Prystor 1874–1941. Zarys biografii politycznej, Wrocław 1994.
Remer J., Wilno, Poznań [b.d.w.].
Sierpowski S., Piłsudski w Genewie. Dyplomatyczne spory o Wilno, Poznań 1990.
Solak Z., Między Polską a Litwą. Życie i działalność Michała Römera 1880–1920, Kraków 2004.
Strzelecki M., Wizerunek społeczeństwa polskiego w myśli politycznej Piłsudczyków w latach 1918–1935, [w:] Wychowanie a polityka. Mity i stereotypy w polskiej myśli społecznej XX wieku, red. W. Wojdyło, Toruń 2000.
Suleja W., Geneza odezwy Naczelnika Państwa do Mieszkańców b. Wielkiego Księstwa Litewskiego z kwietnia 1919 roku, „Niepodległość” 1992, t. 25.
Suleja W., Kresy Wschodnie w myśli politycznej polskiej irredenty (1864–1914), [w:] Między polską etniczną a historyczną, red. W. Wrzesiński, Wrocław 1988.
Śmigielski T., Mityczne obrazy Wilna w literaturze okresu międzywojennego, [w:] Wilno i Kresy Północno-Wschodnie, red. E. Feliksiak, A. Mironowicz, t. 4, Białystok 1996.
Tomaszewski J., Kresy Wschodnie w polskiej myśli politycznej XIX i XX wieku, [w:] Między Polską etniczną a historyczną, red. W. Wrzesiński, Wrocław 1988.
Vilkelis G., Lietuvos ir Lenkijos santykiai Tautų Sąjungoje, Vilnius 2006.
Wapiński R., Polska na styku narodów i kultur. W kręgu przeobrażeń narodowościowych i cywilizacyjnych w XIX i XX wieku, Gdańsk 2002.
Wierciński H., Litwa a Polska, Lublin 1920.
Wierciński A., Przywracanie pamięci, Opole 1997.
Witkowska A., Litewsko-białoruska przestrzeń idylliczna, „Przegląd Wschodni” 1991, t. 1, nr 1.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/f.2025.80.483-501
Data publikacji: 2026-01-15 12:03:49
Data złożenia artykułu: 2024-12-12 19:42:52
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2026 Krzysztof Buchowski
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.