Ukryj
Pokaż wszystkie
Wyślij tekst przez e-mail 
Rzemiosło ordynackiego Turobina w pierwszej połowie XVII wieku
Streszczenie w języku polskim
Turobin był centrum klucza i ważnym ośrodkiem wytwórczości rzemieślniczej Ordynacji Zamojskiej. W analizowanym okresie miasto zyskało nowe możliwości rozwojowe, aczkolwiek odmienna rentowność poszczególnych gałęzi produkcji oraz intensyfikacja klęsk elementarnych pogłębiły majątkowe różnice wśród majstrów cechowych. Temu zjawisku towarzyszyło nasilenie konkurencji ze strony rzemiosła dworskiego i chałupniczego oraz żydowskiego. Populacja Żydów, wspieranych zwłaszcza przez Tomasza Zamoyskiego, powiększyła się dwuipółkrotnie. Dzięki jego przemyślanej polityce gospodarczej ośrodek turobiński przeżywał prawdziwy rozkwit. Wiele przemawia za tym, że po śmierci II ordynata, zwłaszcza w latach czterdziestych XVII wieku, warunki prowadzenia działalności produkcyjnej pogorszyły się, nasilił się fiskalizm i postępowała – obserwowana w badanym okresie – polaryzacja majątkowa majstrów turobińskich.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDFBibliografia
ŹRÓDŁA ARCHIWALNE
Archiwum Archidiecezjalne Lubelskie, Konsystorz Generalny Lubelski, Rep. 60A nr 149.
Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie:
– Archiwum Skarbu Koronnego: dz. I, sygn. 37;
– Archiwum Zamoyskich: nr 1, 2, 3, 14, 717, 746;
– Metryka Koronna: t. 126, 136.
Archiwum Państwowe w Lublinie:
– Akta miasta Turobina, ks. 1, 2;
– Archiwum Ordynacji Zamojskiej: sygn. 60, 6212;
– Biblioteka Ordynacji Zamojskiej, rkps 37;
– Księgi grodzkie szczebrzeskie: Zapisy nr 1;
– Trybunał Zamojski dla Miast Ordynacji Zamojskiej: nr 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8.
Archiwum Państwowe w Poznaniu, Księgi grodzkie poznańskie, Rezygnacje nr 24.
Archiwum Parafii Turobin:
– Inwentarz włości turobińskiej 1612 r.;
– Kronika parafii Turobin;
– Księgi: 1a, 3a;
– Alegata.
Biblioteka Narodowa w Warszawie, Biblioteka Ordynacji Zamojskiej, rkps 1815.
Biblioteka Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu, sygn. 9614.
Lietuvos mokslų akademijos Vrublevskių biblioteka, Dział rękopisów, f. 1-434.
Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі, Мінск, f. 1717, op.1, nr 2.
OPRACOWANIA
Citko L., Nazewnictwo osobowe północnego Podlasia w XVI w., Białystok 2011.
Guzowski P., Poniat R., Przeliczniki demograficzne w szacunkach zaludnienia miast w Królestwie Polskim w drugiej połowie XVI wieku, „Przeszłość Demograficzna Polski” 2015, t. 37, nr 2.
Horn M., Rzemiosło miejskie województwa bełskiego w pierwszej połowie XVII wieku. Zagadnienie kryzysu gospodarczego Rzeczypospolitej szlacheckiej w XVII wieku, Wrocław 1966.
Horn M., Walka klasowa i konflikty społeczne w miastach Rusi Czerwonej w latach 1600–1647 na tle stosunków gospodarczych, Wrocław 1972.
Horn M., Żydowskie bractwa rzemieślnicze na ziemiach polskich, litewskich, białoruskich i ukraińskich w latach 1613–1860, Warszawa 1998.
Horn M., Żydzi na Rusi Czerwonej w XVI i pierwszej połowie XVII w. Działalność gospodarcza na tle rozwoju demograficznego, Warszawa 1975.
Klecha A., Zofia Olelkowiczówna – ostatnia z księżniczek słuckich (1586–1612). Mity i rzeczywistość, Toruń 2019.
Kłoczek J.P., Gospodarka dworska Ordynacji Zamojskiej w latach 1589–1665, Pułtusk 2013 (mps pracy doktorskiej).
Kowalczyk K., Rzemiosło Zamościa 1580–1821, Warszawa 1971.
Kurzej M., Jan Wolff. Monografia architekta w świetle analizy prefabrykowanych elementów dekoracji sztukatorskich, Kraków 2009.
Leszczyński A., Rzemiosło żydowskie ziemi bielskiej od połowy XVII w. do 1798 r., „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego” 1977, nr 101.
Leszczyński A., Żydzi ziemi bielskiej od połowy XVII w. do 1795 r. (Studium osadnicze, prawne i ekonomiczne), Wrocław 1980.
Mączak A., Samsonowicz H., Zientara B., Z dziejów rzemiosła w Polsce, Warszawa 1954.
Morgensztern J., O działalności gospodarczej Żydów w Zamościu, „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego” 1965, nr 53.
Morgensztern J., Podatki Żydów Ordynacji Zamojskiej w XVI i XVII w., „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego” 1969, nr 71–72.
Morgensztern J., Udział Żydów w życiu gospodarczym Kraśnika i włości kraśnickiej do połowy XVII w., „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego” 1960, nr 36.
Mycio A., Formy kredytu mieszczańskiego na początku XVII wieku w świetle ksiąg ławniczych Starego Miasta Torunia, „Rocznik Toruński” 1999, t. 26.
Olszański J., Notatki o Turobinie i Czernięcinie, „Teka Zamojska” 1939, nr 2.
Przywileje miasta Turobina, oprac. D. Wojnarski, Zamość 2024.
Samsonowicz H., Rzemiosło wiejskie w Polsce w XIV–XVI w., Warszawa 1954.
Tarnawski A., Działalność gospodarcza Jana Zamoyskiego, kanclerza i hetmana w. kor. (1572–1605), Lwów 1935.
Tokarczyk R., Turobin. Dzieje miejscowości, Lublin 2002.
Wyrobisz A., Szkło w Polsce od XIV do XVII w., Wrocław 1968.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/f.2025.80.387-420
Data publikacji: 2026-01-15 12:03:40
Data złożenia artykułu: 2025-02-24 14:09:56
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2026 Dariusz Wojnarski
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.