Ukryj
Pokaż wszystkie
Wyślij tekst przez e-mail 
Księżna Maria Antonia Walpurgis von Wittelsbach – miłośniczka muzyki, artystka i intelektualistka
Streszczenie w języku polskim
Artykuł przybliża postać Marii Antonii Walpurgis z domu Wittelsbach (1724–1780), wielkiej miłośniczki muzyki, artystki, kompozytorki, kolekcjonerki, poetki, a także wielkiej intelektualistki. Urodzona na dworze elektorskim w Monachium, odebrała wszechstronne wykształcenie, także muzyczne. Po ślubie z Fryderykiem Krystianem, synem króla Augusta III, została księżną na dworze drezdeńskim, gdzie nie tylko prowadziła zręczną politykę, ale przede wszystkim rozwijała swój mecenat artystyczny, sama doskonaląc się w muzyce, literaturze i malarstwie. Przez całe życie gromadziła dzieła muzyczne, zwłaszcza kompozytorów włoskich. Szeroka działalność kulturalna i dyplomatyczna, którą prowadziła Maria Antonia, pozwala widzieć w niej nie tylko artystkę i mecenaskę, lecz także wielką intelektualistkę.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDFBibliografia
Jahre Bayerische Staatsorchester, Giovanni Porta, 500.staatsorchester.de/en/detail/giovanni-porta (dostęp: 22.08.2025).
A Modern Reveal, Maria Antonia Walpurgis, https://www.amodernreveal.com/maria-antonia-etpa-1 (dostęp: 16.08.2025).
Allroggen G., Maria Antonia Walpurgis, [w:] The New Grove Dictionary of Music and Musicians, ed. S. Sadie, vol. 11, London 1980.
Detlev K.R., Epistolary Relationship and Intellectual Identity in Maria Antonia of Saxony’s Correspondence with Frederick the Great, 1763–1779, [w:] Portraits and Poses: Female Intellectual Authority, Agency and Authorship in Early Modern Europe, eds. B. Vanacker, L. van Deinsen, Leuven 2022.
Deutsche Biographie, Maria Antonia Walburga, https://www.deutsche-biographie.de/gnd118781871.html#ndbcontent (dostęp: 12.06.2025).
Dizionario Ricordi della musica e dei musicisti, Milano 1959.
Dolcetormento, Opery Hassego, https://dolcetormento.pl/kompozytorzy/johann-adolph-hasse/opery-hassego (dostęp: 5.09.2025).
Eichholz N., Cataloghi, numeri, Schranke und Fächer. Zur Musikaliensammlung und den historischen Noteninventaren der sachsischen Kurfürstin Maria Antonia Walpurgis, [w:] Sammeln – Musizieren – Forschen. Zur Dresdner hofischen Musik des 18. Jahrhunderts, hrsg. B. Wiermann, Dresden 2016.
Falenciak J., Ferrandini, [w:] Encyklopedia muzyczna PWM, red. E. Dziębowska, t. 3, Kraków 1987.
Feicht H., Królewsko-polska i kurfistowsko-saska kapela muzyczna w Dreźnie, [w:] Sarmatia Artistica. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Władysława Tomkiewicza, Warszawa 1968.
Fischer C., Die Musikaliensammlung Maria Antonias: Strategien höfischen Mäzenatentums, [w:] Sammeln – Musizieren – Forschen. Zur Dresdner hofischen Musik des 18. Jahrhunderts, hrsg. B. Wiermann, Dresden 2016.
Gambacorta L., „Arkadia”. Model włoskiej kultury arkadyjskiej a polska kultura literacka, „Pamiętnik Literacki” 1991, nr 3.
Gandolfo N., Die Bedeutung der italienischen Kammerkantate für Maria Antonia Walpurgis von Bayern als Interpretin und Sammlerin von 1747 bis 1763, [w:] Sammeln – Musizieren – Forschen. Zur Dresdner hofischen Musik des 18. Jahrhunderts, hrsg. B. Wiermann, Dresden 2016.
Gierowski J.A., August III, [w:] Poczet królów i książąt polskich, red. A. Garlicki, Warszawa 1980.
Giglioli O.H., Canale Giuseppe, [w:] Enciclopedia Italiana, 1930, https://www.treccani.it/enciclopedia/giuseppe-canale_(Enciclopedia-Italiana) (dostęp: 12.07.2025).
Habela J., Słowniczek muzyczny, Kraków 1988.
Hauβwald G., Maria Antonia Walpurgis, [w:] Die Musik in Geschichte und Gegenwart, vol. 8, Kassel 1989.
IMSLP, La spartana generosa, imslp.org/wiki/La_spartana_generosa_(Hasse%2C_Johann_Adolph) (dostęp: 5.09.2025).
Katalog Biblioteki Kórnickiej, https://platforma.bk.pan.pl/en/search_results/268531 (dostęp: 12.09.2025).
Klisowska J., Accademia dell’arcadia. Związki muzyki z literaturą, „Notes Muzyczny” 2022, t. 2, nr 18.
Konieczna A., Porpora, [w:] Encyklopedia muzyczna PWM, red. E. Dziębowska, t. 8, Kraków 2004.
Metastasio Pietro, [w:] Encyklopedia PWN, https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Metastasio-Pietro;3940055.html (dostęp: 10.07.2025).
Museum of Fine Arts, Budapeszt, nr inwentarzowy 2024.7, kolekcja: Obrazy starych mistrzów, Anton Raphel Mengs, Portret Marii Antonii, 1751, https://www.mfab.hu/artworks/200988 (dostęp: 12.09.2025).
Prosnak J., Kultura muzyczna Warszawy XVIII wieku, Kraków 1955.
Roszak S., Środowisko intelektualne i artystyczne Warszawy w połowie XVIII w. Między kulturą sarmatyzmu i oświecenia, Toruń 1997.
Roszkowska W., Polacy w rzymskiej „Arkadii” (1699–1766), „Pamiętnik Literacki” 1965, nr 3.
Staszewski J., August III Sas, Wrocław 2010.
Weber C. von, Maria Antonia Walpurgis, Churfürstin zu Sachsen, geb. kaiserliche Prinzessin in Bayern, vol. 1–2, Dresden 1857.
Wikipedia, Giuseppe Canale, en.wikipedia.org/wiki/Giuseppe_Canale (dostęp: 12.07.2025).
Wikipedia, Maria Antonia di Sassonia, commons.wikimedia.org/wiki/File:Maria_Antonia_di_Sassonia_-_Self-portrait_in_Uffizi_Gallery.jpg (dostęp: 5.09.2025).
Wikipedia, Maria Antonia von Bayern by Pietro Antonio Conte Rotari, pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Maria_Antonia_von_Bayern_by_Pietro_Antonio_Conte_Rotari.jpg (dostęp: 5.09.2025).
Żórawska-Witkowska A., Hasse, [w:] Encyklopedia muzyczna PWM, red. E. Dziębowska, t. 4, Kraków 1993.
Żórawska-Witkowska A., Johann Adolf Hasse. Oberkapellmeister króla polskiego i elektora saskiego: sława – zapomnienie – przywracanie sławy, [w:] Sława i zapomnienie. Studia z historii sztuki XVIII–XX wieku, red. D. Konstantynow, Warszawa 2008.
Żórawska-Witkowska A., Muzyka na polskim dworze Augusta III, cz. 1, Lublin 2012.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/f.2025.80.459-481
Data publikacji: 2026-01-15 12:03:46
Data złożenia artykułu: 2025-10-05 14:02:10
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2026 Jolanta Wąsacz-Krztoń
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.