Hide
Show all
Email this article 
The Space and Condition of the Post-Dominican Manors in Metow and Trzesniow at the Time of Their Transfer to the Treasury of the Kingdom of Poland in 1865
Abstract
The article discusses the most important issues related to the functioning of the manors in the villages of Trzesniow and Metow near Lublin, which belonged to the convent of the Dominican Fathers in Lublin until 1864 and in that year passed to the administration of the Treasury Board of the Kingdom of Poland. Considerable attention was paid to the space and boundaries of the granges, as well as to the analysis and presentation of their historical area on a contemporary map. For this purpose, the first maps of the manor lands drawn up in 1866–1867 were used. Economic and financial issues were characterized within the framework of such issues as manor buildings, livestock and dead stock, manor servants. The detailed discussion of all matters related to the functioning of the Metow and Trzesniow manor emphasizes its historical role for the daily functioning of the Lublin Dominican convent, and is of contemporary importance for understanding and protecting the cultural landscape.
Keywords
Full Text:
PDF (Język Polski)References
ŹRÓDŁA
Archiwum Archidiecezjalne Lubelskie, Akta wizyty Generalney w trzech Dekanatach Chodelskim Urzędowskim y Kazimirskim zwoli y rozkazu Jaśnie Oświeconego Imci X Kajetana Ignacego Sołtyka Biskupa Krakowskiego Xiążęcia Siewierskiego przez X Antoniego Franciszka Dunina Kozickiego Kollegiaty Pileckiej Dziekana od Dnia piętnastego Maja w Roku Pańskim 1781 poczętey a w Roku 1782, Dniach ostatnich Miesiąca Stycznia odprawioney y dokończoney spisane, sygn. Rep 60 A 105, k. 153 (Stan Fary na Czwartku y Kościoła przy Lublinie).
Archiwum Państwowe w Lublinie:
– Klasztor Dominikanów w Lublinie, Consignatio realitatum Conventus Lublinensis Ordinis Praedicatorum, sygn. 3252/3;
– Klasztor Dominikanów w Lublinie, Inventarium fundorum, villarum Mentów et Trześniów PP ordinis Praedicatorum Conventus Lublinensis 1802, sygn. 3252/5;
– Państwowy Bank Rolny – Oddział w Lublinie, Pierworys dóbr Podominikańskich Trześniów oraz części gruntów Hajdów, sygn. 645/688;
– Zbiór planów różnych urzędów, Pierworys pomiaru gruntów folwarcznych wsi Mentów, sygn. 636/315;
– Zbiór tabel likwidacyjnych lubelskiej i siedleckiej guberni, Rejestr Pomiarowy Dóbr Trześniów i częścią Hajdów należących do b. Zgromadzenia XX Dominikanów w Gubernii Lubelskiej Powiecie Lubelskim do pierworysów z roku 1866 ułożył w roku 1866 Konopacki, sygn. 168/1880.
Archiwum Polskiej Prowincji Dominikanów w Krakowie:
– Akt obrachunkowy z czasu administracyi skarbowej folwarku poklasztornego Trześniów przez Władysława Andrychiewicza od dnia 26 stycznia/7 lutego 1865 do 11/23 lipca 1865 roku, sygn. Lb 49;
– Akt opisu i zajęcia pod zarząd Skarbu majątku należącego do Klasztoru etatowego Księży Dominikanów w Lublinie (Majdan, Mętów i Trześniów 1865), sygn. Lb 52;
– Akt Zaprowadzenia Administracji w dobrach Mętów i Trześniów przeszłych z własności XX Dominikanów w Lublinie pod Zarząd Skarbu Królestwa Polskiego. Sporządzony przez Assessora Ekonomicznego Okręgu Lubelskiego w roku 1865, sygn. Lb 47.
OPRACOWANIA
Buczyński M., Nazwy dzielnic i przedmieść Lublina, „Rocznik Lubelski” 1962, t. 5.
Chachaj J., Jakubowice Murowane, Łysaków, Pliszczyn, Rudnik i Trześniów do pocz. XVII wieku, [w:] Lublin. Historia dzielnic. W 700. rocznicę lokacji miasta, red. J. Chachaj, H. Mącik, D. Szulc, Lublin 2017.
Chachaj J., Tatary i Hajdów do początków XVII wieku, [w:] Lublin. Historia dzielnic. W 700. rocznicę lokacji miasta, red. J. Chachaj, H. Mącik, D. Szulc, Lublin 2017.
Domaniewski C., W sprawie ustalenia miar i wag, „Przegląd Techniczny” 1917, nr 35–36.
Gapski H., Dominikanie w Lublinie. Zarys historiograficzny, [w:] Dominikanie w Lublinie. Studia z dziejów i kultury, red. H. Gapski, Lublin 2006.
Epsztein T., Pracownicy w dobrach ziemskich w Polsce w XIX i XX wieku, [w:] Dwór a społeczności lokalne na ziemiach polskich w XIX i XX wieku, red. W. Caban, M.B. Markowski, M. Przeniosło, Kielce 2008.
Gajewski S., Kasata klasztorów w diecezji lubelskiej w roku 1864, „Roczniki Humanistyczne” 1974, t. 21, nr 2.
Groth A., Gospodarka folwarczna w dobrach krokowskich w drugiej połowie XVIII wieku, [w:] Folwark, wieś, latyfundium. Gospodarstwo wiejskie w Rzeczypospolitej w XVI–XVIII wieku, red. J. Muszyńska, S. Kazusek, J. Pielas, Kielce 2009.
Hucz-Ciężka A., Folwarczna gospodarka rolna w dobrach ziemskich Włodawa w latach 1837–1917, [w:] Studia nad ziemiaństwem w XIX i XX wieku, red. A. Koprukowniak, Z. Gołębiowska, Lublin 2008.
Korga J., Dobra ziemskie Krasnobród w XIX i XX wieku i ich właściciel Kazimierz Bogdan Fudakowski, [w:] Studia nad ziemiaństwem w XIX i XX wieku, red. A. Koprukowniak, Z. Gołębiowska, Lublin 2008.
Kumor-Mielnik J., Folwark w Mętowie jako własność lubelskiego konwentu OO. Dominikanów w XVIII i XIX stuleciu, „Nasza Przeszłość” 2018, t. 129, DOI: 10.52204/np.2018.129.181-209.
Kuraś S. (oprac.), Dzieje Lubelszczyzny, t. 3: Słownik historyczno-geograficzny województwa lubelskiego w średniowieczu, Warszawa 1983.
Kwiatkowski B., Folwarki Lubelszczyzny. Historia rozwoju i zabudowy, Lublin 2012.
Mencel T., Wieś pańszczyźniana w Królestwie Polskim w połowie XIX wieku, Lublin 1988.
Rolska-Boruch I., „Domy pańskie” na Lubelszczyźnie od późnego gotyku do wczesnego baroku, Lublin 2003.
Rolska-Boruch I., Siedziby szlacheckie i magnackie na ziemiach zwanych Lubelszczyzną 1500–1700. Założenia przestrzenne, architektura, funkcje, Lublin 1999.
Rzeczkowska E., Hajdów-Zadębie i Tatary w XX wieku, [w:] Lublin. Historia dzielnic. W 700. rocznicę lokacji miasta, red. J. Chachaj, H. Mącik, D. Szulc, Lublin 2017.
Rzepniewska D., Wiejscy oficjaliści, [w:] Społeczeństwo Królestwa Polskiego. Studia o uwarstwieniu i ruchliwości społecznej, red. W. Kula, J. Leskiewiczowa, t. 1, Warszawa 1965.
Siejkowski M., Dni Roczne Świętych, Błogosławionych, Wielebnych y Pobożnych Sług Boskich Zakonu Kaznodzieyskiego, S. Oyca Dominika, z Dyaryusza Xiędza Markiezego, Bzowiusza, y innych Autorów, Ksiąg. (…) także z opisaniem Kościołów, y Klasztorów Prowincyi Polskiey Zebrane, A Przez (…) Michała Sieykowskiego (…) Do Druku (…) Roku Pańskiego 1743. Podane. W Krakowie, Kraków 1743 [Kościół w Lublinie].
Smoleńska B., Struktura i funkcjonowanie zarządu dóbr wilanowskich (1800–1864), Poznań 1975.
Stanek-Lebioda B., Zachowane dwory ziemiańskie Lubelszczyzny – nie wszystko minęło, [w:] Ziemiaństwo na Lubelszczyźnie. Materiały sesji naukowej zorganizowanej w Muzeum Zamoyskich w Kozłówce 8–9 czerwca 2000, oprac. R. Maliszewska, Kozłówka 2001.
Sulimierski F., Chlebowski B., Walewski W. (red.), Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. 1, Warszawa 1880.
Sulimierski F., Chlebowski B., Walewski W. (red.), Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. 6, Warszawa 1885.
Szewczyk J., Piece w wiejskich domach na Białostocczyźnie, „Biuletyn Konserwatorski Województwa Podlaskiego” 2008, nr 14.
Urząd Miasta Lublin, Gminna ewidencja zabytków, https://lublin.eu/lublin/przestrzen-miejska/zabytki/zabytki-lublina/gminna-ewidencja-zabytkow (dostęp: 26.03.2025).
Wadowski J.A., Kościoły lubelskie, Lublin 2004.
Zahajkiewicz M.T. (oprac.), Diecezja Lubelska. Informator historyczny i administracyjny, Lublin 1985.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/f.2025.80.143-185
Date of publication: 2026-01-15 12:03:12
Date of submission: 2025-04-03 12:31:10
Statistics
Indicators
Refbacks
- There are currently no refbacks.
Copyright (c) 2026 Joanna Kumor-Mielnik
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.