Glosa. Prawo Gospodarcze w Orzeczeniach i Komentarzach
Glosa. Prawo Gospodarcze w Orzeczeniach i Komentarzach ukazuje się od 1995 r. Kwartalnik poświęcony jest problematyce szeroko rozumianego prawa gospodarczego, zarówno na gruncie polskim jak i wspólnotowym oraz międzynarodowym. Są w nim publikowane glosy do orzeczeń Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego, sądów apelacyjnych, a także Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej czy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Zespół Redakcyjny dopuszcza również możliwość opublikowania ograniczonej liczby tekstów w formie artykułów naukowych. Za publikację na łamach „Glosy” Autor otrzymuje 70 pkt. (zgodnie z załącznikiem do Komunikatu Ministra Nauki z dnia 5 stycznia 2024 r. w sprawie wykazu czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych, wydanego na podstawie na podstawie art. 267 ust. 3 ustawy z 20.07.2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, Dz.U. z 2023 r. poz. 742 ze zm.). Czasopismo jest ujęte w międzynarodowej bazie European Reference Index for the Humanities and Social Sciences (ERIH+) oraz ICI Journals Master List. Punkty Ministra Edukacji i Nauki: 70 e-ISSN: 3071-8716 / ISSN-L: 1233-4634 Współczynnik odrzuceń nadsyłanych artykułów: ok. 35%
Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej
Zgłaszając tekst do publikacji w czasopiśmie autor udziela Wydawcy licencji niewyłącznej na zasadach określonych tutaj (pełny tekst licencji).
Prawa autorskie (c) 2026 Glosa. Prawo Gospodarcze w Orzeczeniach i Komentarzach http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Indywidualizacja ochrony dóbr osobistych – glosa do wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2022 r., VI ACa 141/21
Przedmiotowa glosa ma charakter krytyczny. Autor koncentruje się na ocenie legitymacji czynnej powodów domagających się ochrony ich dóbr osobistych w związku z wypowiedziami dotyczącymi grupy, z którą się identyfikowali. System ochrony dóbr osobistych, oparty na zasadzie indywidualizacji naruszenia, ogranicza zakres ochrony do sytuacji, w których sporna wypowiedź z punktu widzenia przeciętnego odbiorcy dotyczy osoby żądającej ochrony. Glosowane orzeczenie to kolejna próba rozszerzenia ochrony wynikającej z art. 24 § 1 Kodeksu cywilnego na interesy, które w istocie nie stanowią dóbr osobistych. W przypadku wypowiedzi dotyczących określonej grupy osób ochrona poszczególnej jednostki w ramach reżimu dóbr osobistych jest możliwa jedynie wówczas, gdy wypowiedź w sposób jednoznaczny pozwala na identyfikację konkretnej osoby. Indywidualizacja nie zachodzi zatem w przypadku wypowiedzi odnoszących się do kręgu osób określonych jedynie rodzajowo, np. ze względu na płeć, kolor skóry czy orientację seksualną.
Dopuszczalność stosowania art. 115 k.c. do końca biegu terminu przedawnienia – glosa krytyczna do uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2024 r., III CZP 21/23
Przedmiotem glosy jest analiza orzeczenia, w którym Sąd Najwyższy orzekł, że „art. 115 k.c. nie ma zastosowania do upływu terminu przedawnienia”. Glosa ma charakter krytyczny. Analizowana problematyka nie ma tylko charakteru teoretycznego, lecz przede wszystkim praktyczny. Na wypadek zaaprobowania tezy glosowanego judykatu uniemożliwiałoby to bowiem wierzycielowi przesunięcie terminu przedawnienia na następny dzień, który nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy lub sobotą, jeśli koniec terminu przedawnienia przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, co w konsekwencji doprowadziłoby do upływu terminu przedawnienia i podniesienia przez dłużnika zarzutu przedawnienia.
Pożyczka na rzecz małżonków a wydanie rzeczy tylko jednemu z nich – glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2025 r., I CSK 2783/23
W stanie faktycznym, którego dotyczy glosowane postanowienie, małżonkowie zaciągnęli pożyczkę wspólnie, jednakże powództwo o zwrot pożyczki zostało oddalone w stosunku do żony, albowiem stwierdzono, że pożyczkodawczyni nie wykazała, aby doszło do wydania pożyczonych pieniędzy do rąk żony lub przeniesienia ich posiadania na jej rzecz w inny sposób. Stwierdzono, że pozwana żona nie mogła swobodnie dysponować przekazanymi jej mężowi pieniędzmi. Pożyczka została bowiem udzielona w celu polepszenia sytuacji finansowej spółki cywilnej, której mąż był wspólnikiem. To mąż dysponował wyłącznie pożyczonymi pieniędzmi, które przeznaczył w całości na potrzeby prowadzonego przez siebie przedsiębiorstwa, a żona nie miała możliwości korzystania z nich. W orzeczeniu nie uwzględniono jednak faktu, że przeznaczenie pożyczki na określony cel nie przesądza o niemożności korzystania z pożyczonych środków przez jednego z małżonków, albowiem może to być ich wspólna decyzja, a ponadto w niniejszej sprawie cel pożyczki miał de facto służyć pomnożeniu majątku wspólnego, małżonkowie zaś pokwitowali na piśmie odbiór pożyczonej kwoty. Późniejszy rozwód małżonków nie modyfikuje zasad ich odpowiedzialności, ponieważ za zobowiązania zaciągnięte wspólnie odpowiadają oni zarówno dotychczasowym majątkiem wspólnym (po rozwodzie przekształconym we współwłasność w częściach ułamkowych), jak i całymi majątkami osobistymi. Argumentację zawartą w glosowanym orzeczeniu należy więc ocenić krytycznie. Utrwalenie się przyjętej w nim nieprawidłowej wykładni pojęcia „wydania przedmiotu pożyczki” zagraża bowiem bezpodstawnym uchylaniem się części dłużników solidarnych od wykonania zobowiązań.
Personalizacja korespondencji handlowej a niezbędność przetwarzania danych o płci do prawidłowego wykonania umowy – glosa częściowo krytyczna do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 9 stycznia 2025 r. w sprawie Association Mousse przeciwko CNIL i SNCF Connect, C-394/23
Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 9 stycznia 2025 r. w sprawie Association Mousse przeciwko CNIL i SNCF Connect (C-394/23) dotyczy zgodności obowiązku wskazywania płci przez formy „pan” albo „pani” dla celów personalizacji komunikacji handlowej. Glosa jest częściowo krytyczna. Trybunał orzekł, że personalizacja komunikacji handlowej oparta na tożsamości płciowej nie jest niezbędna do wykonania umowy przewozu na podstawie art. 6 ust. 1 akapit pierwszy lit. b RODO. Trybunał ją dopuścił, ale na podstawie prawnie uzasadnionych interesów (art. 6 ust. 1 lit. f RODO), przy spełnieniu warunków wskazanych w wyroku. Glosa nie stanowi polemiki z przytoczonym w niej orzecznictwem TSUE i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczącym aspektów prywatności związanych z tożsamością płciową ani z przedmiotowym rozstrzygnięciem w odniesieniu do samej sprzedaży dokumentów uprawniających do przejazdu. Jednak TSUE wskazuje też inne, poza przekazaniem drogą elektroniczną biletu, etapy realizacji umowy, które wymagają korespondencji handlowej: poinformowanie o ewentualnych zmianach w podróży oraz korespondencję z działem obsługi klienta (pkt 37 wyroku). Z przytoczonych w glosie badań lingwistycznych oraz z literatury z zakresu lingwistyki, m.in. z oświadczenia Akademii Francuskiej, wynika, że poprawność fleksyjna jest jednym z kryteriów poprawności językowej i zrozumiałej komunikacji, są więc podstawy do tego, aby do personalizacji korespondencji według płci w celach takich jak postępowanie reklamacyjne i skargowe stosować podstawę niezbędności do wykonania umowy z art. 6 ust. 1 akapit pierwszy lit. b RODO, gdy personalizacja form według płci wynika z zasad gramatyki w języku. Natomiast wymóg informowania o takim celu przetwarzania oznaczałby, że formułowanie korespondencji zgodnej z zasadami gramatyki i zrozumiałej nie mieści się w „rozsądnych oczekiwaniach osób, których dane dotyczą”.
Między sukcesją uniwersalną a kontynuacją spółki cywilnej – glosa dogmatyczna do art. 872 polskiego Kodeksu cywilnego
W artykule podjęto problem pozornej kolizji pomiędzy prawem spadkowym a przepisem art. 872 Kodeksu cywilnego, który reguluje kwestię kontynuacji spółki cywilnej po śmierci wspólnika z udziałem jego spadkobierców. Celem opracowania jest wykazanie, że przepis ten nie ustanawia odrębnego tytułu sukcesji syngularnej mortis causa, lecz upoważnia wspólników spółki cywilnej do zadecydowania o sposobie realizacji roszczeń majątkowych spadkobierców zmarłego wspólnika związanych z jego uczestnictwem w spółce – które zostały już objęte sukcesją uniwersalną – w sposób umożliwiający zachowanie ciągłości działalności gospodarczej prowadzonej przez dotychczasowych wspólników. Punktem wyjścia do analizy jest oddzielenie płaszczyzny stosunku spółki cywilnej od płaszczyzny stosunków wewnętrznych pomiędzy współspadkobiercami oraz konieczność uwzględnienia ekonomicznej wartości uczestnictwa w spółce we wzajemnych rozliczeniach między współspadkobiercami wstępującymi i niewstępującymi do spółki.
Odpowiedzialność członków zarządu wobec spółdzielni a kwestia przyczynienia się poszkodowanej spółdzielni do zwiększenia szkody – glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2023 r., II PSKP 3/23
W glosie do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2023 r. (II PSKP 3/23) analizie poddano trzy kluczowe kwestie związane z odpowiedzialnością członków zarządu spółdzielni przewidzianą w przepisie art. 58 ustawy Prawo spółdzielcze. Ma ona zasadniczo charakter aprobujący, jednakże polemizuje z argumentacją podniesioną przez Sąd Najwyższy. W odniesieniu do tezy pierwszej zaaprobowano ocenę odpowiedzialności członków zarządu spółdzielni na podstawie „należytej staranności” (art. 355 § 1 k.c.), lecz wskazano na braki co do podstaw stosowania przepisu art. 355 § 2 k.c. Podobnie w stosunku do stanowiska wyrażonego w tezie drugiej w glosie została zwrócona uwaga na nieścisłość językową w użyciu wyrażenia „w jej imieniu” oraz na konieczność precyzyjnego wskazania, że odpowiedzialność członków zarządu wieloosobowego wobec spółdzielni powinna być zasadniczo traktowana jako solidarność bierna nieprawidłowa. Ponadto odniesiono się do tezy trzeciej i kwestii zmniejszenia obowiązku naprawienia szkody przez członka zarządu wskutek przyczynienia się spółdzielni do zwiększenia szkody.
Umowy konsumenckiego kredytu hipotecznego w walutach obcych – czy jedno rozwiązanie pasuje do wszystkich? Glosa do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 15 czerwca 2023 r. w sprawie A.S. przeciwko Bank M S.A., C-520/21
Ochrona konsumentów w umowach zawieranych z instytucjami kredytowymi w ostatnich latach przyciągała znaczną uwagę sądów krajowych w różnych państwach europejskich, a także Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Nie jest to zaskakujące, zważywszy na nasilenie problemu po globalnym kryzysie finansowym z 2008 r., kiedy – ogólnie rzecz biorąc – konsumenci zmagali się ze spłatą zobowiązań kredytowych. Trybunał odegrał wiodącą rolę w interpretacji głównego europejskiego instrumentu prawnego regulującego stosowanie standardowych postanowień umownych, tj. dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. W analizie skupiamy się przede wszystkim na wyroku z dnia 15 czerwca 2023 r. Krytycznie wskazujemy, że jest on oderwany od kontekstu społecznego, prawnego i ekonomicznego. Dążenie TSUE do przyjęcia jednego rozwiązania dla wszystkich sytuacji pozostaje nie do pogodzenia z różnymi podejściami krajowymi. Ponadto jego podstawowe odwołanie do zasady nemo auditur propriam turpitudinem allegans nie jest naszym zdaniem ani jasne, ani właściwe, biorąc pod uwagę jej niekodyfikowany charakter w wielu krajowych porządkach prawnych. W związku z tym, zachowawszy należny szacunek, nie zgadzamy się z glosowanym wyrokiem TSUE, zgodnie z którym dyrektywa 93/13 zakazuje kredytodawcom (w tym przypadku bankom polskim) otrzymywania jakiegokolwiek wynagrodzenia z tytułu udostępnionego kapitału, z którego korzystał kredytobiorca, w sytuacji gdy umowa kredytu zostaje uznana za nieważną, ponieważ nie może ona nadal obowiązywać bez postanowień uznanych za nieuczciwe.
Charakter katalogu dokumentów dołączanych do zgłoszenia robót budowlanych i obowiązek dołączenia decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu – glosa do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 stycznia 2021 r., II SA/Po 683/21
Glosowany wyrok dotyczy obowiązku dołączenia decyzji o warunkach zabudowy do zgłoszenia robót budowlanych, a więc kwestii, w której ogniskują się dwa istotne zagadnienia, tj. obowiązek uzyskania decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji niewymagających pozwolenia na budowę oraz charakter katalogu dokumentów dołączanych do zgłoszenia. Według stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu inwestycje niewymagające pozwolenia na budowę wymagają uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, o ile prowadzą do zmiany zagospodarowania terenu, a obowiązek załączenia takiej decyzji do zgłoszenia robót budowlanych wynika z otwartego katalogu dokumentów, określonego w art. 30 ust. 2a Prawa budowlanego. W glosie zajęto częściowo krytyczne stanowisko wobec argumentacji Sądu, podzielając część dotyczącą objęcia inwestycji niewymagających pozwolenia na budowę, lecz powodujących zmianę zagospodarowania terenu obowiązkiem uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, kwestionując zaś oparte na argumencie o niekonsekwencji ustawodawcy stanowisko Sądu o otwartym charakterze katalogu dokumentów dołączanych do zgłoszenia. W tym zakresie powołano się na wykładnię językową, celowościową i historyczną, zwracając szczególną uwagę na nowelizację Prawa budowlanego z 2020 r. Podkreślono jednak, że kompetencję organu administracji architektoniczno-budowlanej do żądania decyzji o warunkach zabudowy można wyprowadzić z wyrażonego przez ustawodawcę wprost obowiązku wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia inwestycji sprzecznej z taką decyzją.