Między ochroną deklaratywną a ochroną rzeczywistą. Prawo ochrony przyrody w świetle projektowanych zmian legislacyjnych

Ewa Radecka

Streszczenie w języku polskim


W artykule przeprowadzono krytyczną analizę wybranych projektowanych zmian dotyczących prawa ochrony przyrody, tj. rozwiązań przewidzianych w projekcie ustawy o utworzeniu Parku Narodowego Doliny Dolnej Odry oraz w projekcie nowelizacji oznaczonym numerem UD233. Celem opracowania była ocena, czy projektowane regulacje prowadzą do wzmocnienia systemu prawnej ochrony przyrody, czy też – pomimo deklarowanych założeń – utrwalają niekorzystne tendencje legislacyjne, takie jak instrumentalizacja prawa ochrony przyrody, fragmentaryzacja ustawy systemowej oraz regres standardów ochronnych. W artykule uwzględnione zostały wybrane, w ocenie autorki najbardziej problematyczne aspekty. Tematyka ta nie była dotychczas prezentowana czytelnikom i obejmuje prawo polskie, przy pomocniczym wykorzystaniu elementów prawnoporównawczych. Analiza prowadzi do wniosku, że proponowane modyfikacje nie wzmacniają systemu prawnej ochrony przyrody, lecz przeciwnie – prowadzą do jego osłabienia. W konsekwencji postuluje się przyjęcie podejścia opartego na zasadzie nieregresji.


Słowa kluczowe


prawo ochrony przyrody; formy ochrony przyrody; planowanie ochronne; osłabianie standardów ochrony środowiska; zasada nieregresji

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Buzogány A., Cotta B., Post-Accession Backsliding and European Union Environmental Policies, “Post-Communist Economies” 2022, vol. 34(5), DOI: https://doi.org/10.1080/14631377.2021.1965361.

Dallagiacoma E., Torelli R., Biodiversity Conservation under Nature Restoration Law: The Empowering Role of the EU Corporate Sustainability Due Diligence Directive, [w:] Biodiversity Finance: The Economic, Operational, and Societal Impacts of Biodiversity Loss, eds. T. Walker, H. Naffa, R.K. Tharumar, S. Donders, Cham 2025, DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-032-02029-1_8.

Gruszecki K., Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, LEX/el. 2024.

Knotek J., Smluvní nástroje v zákoně o ochraně přírody a krajiny, “Acta Universitatis Carolinae – Iuridica” 2015, no. 2.

Mikosz R., Otulina parku narodowego (wybrane zagadnienia prawne), [w:] Ocena stanu prawnego funkcjonowania polskich parków narodowych, red. M. Kowalska, Warszawa 2015.

Morawski L., Wstęp do prawoznawstwa, Toruń 2001.

Pchałek M., [w:] M. Górski, M. Pchałek, W. Radecki, J. Jerzmański, M. Bar, S. Urban, J. Jendrośka, Prawo ochrony środowiska. Komentarz, Warszawa 2014.

Prakash S., Liquete C., Biodiversity Conservation: A Knowledge Synthesis and Analysis of Biodiversity Conservation Measures Highlighting the Relevant EU Policies, Projects and Initiatives, Luxembourg 2023.

Prieur M., The Principle of Non-Regression, [w:] Elgar Encyclopedia of Environmental Law, ed. M. Faure, Cheltenham 2016.

Radecka E., Kilka uwag na temat propozycji zmian w ustawie o parkach narodowych, [w:] Na rozdrożach prawa publicznego i prywatnego. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Ryszarda Mikosza, red. G. Dobrowolski, F. Nawrot, Ł. Strzępek, Toruń 2024.

Radecka E., Parki narodowe – wnioski de lege ferenda (cz. 1), „Roczniki Administracji i Prawa” 2022, nr 1, DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0015.9086.

Radecka E., Parki narodowe – wnioski de lege ferenda (cz. 2), „Roczniki Administracji i Prawa” 2022, nr 2, DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0016.0957.

Radecka E., Rezerwat jako prawna forma ochrony przyrody, Toruń 2019.

Radecki W., Oceny prawne kłusownictwa rybackiego, „Prokuratura i Prawo” 2011, nr 9.

Radecki W., Prawna ochrona przyrody w Polsce, Czechach i Słowacji. Studium prawnoporównawcze, Warszawa 2010.

Radecki W., Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Warszawa 2016.

Różowicz K., Problematyka pojęcia „otuliny” w polskim systemie prawnym, „Studia Prawa Publicznego” 2013, nr 4.

Silva E. da, Post-Accession Compliance and the Environmental Acquis in Poland: Putting the EU Enforcement Mechanisms to the Test?, “20 Years of EU Membership Paper Series”, Institute for European Studies, University of Malta, 2024.

Szalast-Piwińska M., Subwencja ekologiczna – instrument wsparcia dla gmin z obszarami chronionymi, „Ubezpieczenia w Rolnictwie. Materiały i Studia” 2024, nr 2, DOI: https://doi.org/10.48058/urms/82.2024.3.

Zgorzelski M., Uwagi na temat otulin w polskim, przestrzennym systemie obszarów chronionych, „Prace i Studia Geograficzne” 2011, vol. 46.

Żmuda-Matan K., Czy nowa ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego wzmacnia zasadę samodzielności finansowej samorządu?, „Roczniki Administracji i Prawa” 2025, nr 4.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/ppa.2026.11.109-130
Data publikacji: 2026-06-12 14:44:44
Data złożenia artykułu: 2026-03-31 19:33:22


Statystyki


Widoczność abstraktów - 0
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF - 0

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.