Mnoga podstawa faktyczna powództwa a kumulacja roszczeń procesowych. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 sierpnia 2019 r. (IV CSK 255/18, LEX nr 2729030)
Streszczenie w języku polskim
W glosowanym wyroku Sąd Najwyższy rozważał m.in. możliwość zakwalifikowania w kategoriach przedmiotowej kumulacji roszczeń sytuacji, w której powód formułuje jedno żądanie, opierając je na różnych zespołach okoliczności faktycznych. Przyjmując, że odmienność podstaw faktycznych pociąga za sobą powstanie dwóch lub większej liczby roszczeń procesowych, Sąd skonkludował, że wielość roszczeń (kumulacja przedmiotowa roszczeń) zachodzi wówczas, gdy roszczenia różnią się od siebie treścią żądań, uzasadniającymi je zespołami okoliczności faktycznych, względnie oboma tymi elementami jednocześnie. Zgłaszając wiele roszczeń, powód powinien jednak nie tylko oznaczyć precyzyjnie treść każdego z żądań i uzasadniające je okoliczności faktyczne, lecz także określić relację zachodzącą między kumulowanymi roszczeniami. O ile częściowo należy zaaprobować szczegółowe wątki zacytowanego stanowiska, o tyle krytycznie trzeba odnieść się do leżącego u ich podstaw zapatrywania, które przyjmuje, że zgłoszenie jednego żądania o mnogim uzasadnieniu faktycznym może być uznane za przypadek wielości roszczeń procesowych. Pogląd ten zdaje się nie uwzględniać podstawowych założeń dwuczłonowej – jak się powszechnie przyjmuje – konstrukcji przedmiotu procesu cywilnego, a przy tym pozostaje w kolizji do reguł sprawności postępowania, zwłaszcza w zakresie wymagań dotyczących precyzji i dokładności w oznaczeniu żądania, a w konsekwencji w zakresie efektywności i prawidłowości dalszych czynności procesowych służących rozpoznaniu i wyjaśnieniu sprawy.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDFBibliografia
LITERATURA
Beck H., Die eventuelle Klagenhäufung im Zivilprozess, 1950.
Broniewicz W., Pozew i powództwo (analiza pojęć), „Państwo i Prawo” 1976, z. 1–2.
Gajda-Roszczynialska K., Czy nieuzupełnienie braku formalnego pozwu z art. 187 § 1 pkt 3 k.p.c. skutkuje zwrotem pozwu?, „Polski Proces Cywilny” 2017, nr 2.
Gajda-Roszczynialska K., Ewolucja koncepcji przedmiotu procesu w Kodeksie postępowania cywilnego z 1932 r. oraz Kodeksie postępowania cywilnego z 1964 r., „Polski Proces Cywilny” 2020, nr 3.
Gapska E., Konkretyzacja stanowisk procesowych stron przed rozprawą i jej wpływ na efektywność postępowania, [w:] Postępowanie rozpoznawcze w przyszłym Kodeksie postępowania cywilnego. Materiały Ogólnopolskiego Zjazdu Katedr i Zakładów Postępowania Cywilnego w Krakowie-Kocierzu (26–29 września 2013 r.), red. K. Markiewicz, A. Torbus, Warszawa 2014.
Grzybowski S., [w:] S. Grzybowski, J. Skąpski, S. Wójcik, Zarys prawa cywilnego, Warszawa 1988.
Grzybowski S., [w:] System Prawa Cywilnego, t. 1: Część ogólna, red. S. Grzybowski, Wrocław 1985.
Grzybowski S., Prawo cywilne. Zarys części ogólnej, Warszawa 1985.
Habscheid W.J., Der Streitgegenstand im Zivilprozess und im Streitverfahren der freiwilligen Gerichtsbarkeit, Bielefeld 1956.
Hanausek S., Znaczenie pojęcia roszczenia procesowego w postępowaniu rewizyjnym, „Studia Cywilistyczne” 1975, t. 25–26.
Henckel W., Parteilehre und Streitgegenstand im Zivilprozess, Heidelberg 1961.
Jędrzejewska M. (aktualizacja Weitz K.), [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, red. T. Ereciński, t. 2, Warszawa 2016.
Jodłowski J., [w:] J. Jodłowski, Z. Resich, J. Lapierre, T. Misiuk-Jodłowska, K. Weitz, Postępowanie cywilne, Warszawa 2009.
Kawałek J., Kilka uwag na temat stosowania art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c., „Palestra” 2016, nr 6.
Klich-Rump J., Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia sądowego w procesie cywilnym, Warszawa 1977.
Korzan K., Postępowanie nieprocesowe, Warszawa 2004.
Korzan K., Roszczenie procesowe jako przedmiot postępowania cywilnego w kontekście prawa dostępu do sądu i prawa do powództwa, [w:] Księga pamiątkowa ku czci Witolda Broniewicza, red. A. Marciniak, Łódź 1998.
Lapierre J., Recenzja monografii Z. Krzemińskiego pt. „Postępowanie odrębne w sprawach małżeńskich”, Warszawa 1973, „Palestra” 1974, nr 4.
Markiewicz K., Postępowanie w sprawach depozytowych, Warszawa 2007.
Markiewicz K., Zasady orzekania w postępowaniu nieprocesowym, Warszawa 2013.
Reichold K., [w:] Zivilprozessordnung, hrsg. v. H. Thomas, H. Putzo, München 2014.
Resich Z., [w:] J. Jodłowski, Z. Resich, J. Lapierre, T. Misiuk-Jodłowska, K. Weitz, Postępowanie cywilne, Warszawa 2009.
Rowiński T., Interes prawny w procesie cywilnym i w postępowaniu nieprocesowym, Warszawa 1971.
Rudkowska-Ząbczyk E., Jankowski J., Nowelizacje Kodeksu postępowania cywilnego dokonane w okresie od kwietnia do końca października 2015 r., „Monitor Prawniczy” 2016, nr 1.
Schwab K.H., Der Streitgegenstand im Zivilprozess, München 1954.
Siedlecki W., [w:] W. Siedlecki, Z. Świeboda, Postępowanie cywilne. Zarys wykładu, Warszawa 2001.
Siedlecki W., Przedmiot postępowania cywilnego, [w:] Wstęp do systemu prawa procesowego cywilnego, red. J. Jodłowski, Wrocław 1974.
Siedlecki W., Zasady wyrokowania w procesie cywilnym, Warszawa 1957.
Skibińska M., O zasadności regulacji art. 187 § 1 pkt 3 k.p.c. i jej skutkach, [w:] Postępowanie cywilne w dobie przemian, red. I. Gil, Warszawa 2017.
Trammer H., Następcza bezprzedmiotowość procesu cywilnego, Kraków 1950.
Vollkommer M., [w:] Zivilprozessordnung, hrsg. v. R. Zöller, Köln 2012.
Waligórski M., Polskie prawo procesowe cywilne. Funkcja i struktura procesu, Warszawa 1947.
Weitz K., Związanie sądu granicami żądania w procesie cywilnym, [w:] Aurea praxis. Aurea theoria. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Tadeusza Erecińskiego, red. J. Gudowski, K. Weitz, t. 1, Warszawa 2011.
Włosińska A., Rozwiązywanie sporów cywilnych w drodze mediacji w świetle nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego z 10.9.2015 r., „Monitor Prawniczy” 2016, nr 20.
Zeiss W., Schreiber K., Zivilprozessrecht, Tübingen 2003.
AKTY PRAWNE
Niemiecki Kodeks postępowania cywilnego – ustawa z dnia 30 stycznia 1877 r. (t.j. z 5 grudnia 2005 r.; Bundesgesetzblatt I, s. 3202, ze zm.).
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. 2020, poz. 1740, ze zm.).
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. 2021, poz. 1805, ze zm.).
ORZECZNICTWO
Postanowienie SN z dnia 30 grudnia 2021 r., IV CSK 495/21, LEX nr 3314927.
Wyrok SA w Warszawie z dnia 3 czerwca 2020 r., VI ACa 569/19, LEX nr 3040493.
Wyrok SA w Lublinie z dnia 5 czerwca 2020 r., I ACa 210/20, LEX nr 3030502.
Wyrok SN z dnia 12 maja 2011 r., II PK 277/10, LEX nr 865951.
Wyrok SN z dnia 9 kwietnia 2015 r., I PK213/14, LEX nr 1789929.
Wyrok SN z dnia 28 sierpnia 2019 r., IV CSK 255/18, LEX nr 2729030.
Wyrok SN z dnia 25 lutego 2021 r., V CSKP 16/21, LEX nr 3149362.
Wyrok SN z dnia 16 września 2021 r., V CSKP 108/21, LEX nr 3253701.
Wyrok TK z dnia 9 czerwca 1998 r., K 28/97, OTK ZU 1998, nr 4, poz. 50.
Wyrok TK z dnia 10 lipca 2000 r., SK 12/99, OTK 2000, nr 5, poz. 143.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/sil.2025.34.5.365-381
Data publikacji: 2026-01-07 09:53:04
Data złożenia artykułu: 2022-04-05 13:47:49
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2026 Edyta Gapska

Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.