Algorytm w strukturze decyzyjnej administracji publicznej. Model wyjaśnialności oraz ciężaru dowodu na potrzeby skutecznego środka odwoławczego w ramach uznania administracyjnego

Streszczenie w języku polskim

Wprowadzenie systemów sztucznej inteligencji (AI) do procesów decyzyjnych administracji publicznej generuje fundamentalne wyzwania dla gwarancji proceduralnych, w szczególności dla prawa do skutecznego środka odwoławczego. W artykule zbadano, w jaki sposób wykorzystanie algorytmów, zwłaszcza tych o charakterze „czarnych skrzynek”, wpływa na transparentność postępowań i możliwość kontroli sądowoadministracyjnej. W oparciu o analizę dogmatyczną, osadzoną w koncepcji zracjonalizowanej decyzji administracyjnej, oraz komparatystyczną analizę studiów przypadku (Polska, Niderlandy, Estonia, Finlandia), postawiono tezę, że brak wyjaśnialności systemów AI paraliżuje prawo do odwołania. W odpowiedzi na zdiagnozowane problemy zaproponowano model minimalnego standardu „uzasadnienia algorytmicznego”, który można zaimplementować w ramach systemu prawnego. Model ten ma na celu przywrócenie transparentności, odwrócenie niekorzystnego dla strony ciężaru dowodu oraz adaptację wzorca kognicji sądowej do nowej rzeczywistości technologicznej, biorąc pod uwagę ramy ESG jako standard należytej staranności dla organów publicznych.