Ukryj
Pokaż wszystkie
Wyślij tekst przez e-mail 
Pierwsza polska wyprawa w Himalaje w 1939 roku na łamach „Ilustrowanego Kuryera Codziennego”
Streszczenie w języku polskim
Pierwsza polska wyprawa himalajska wywołała szerokie zainteresowanie nie tylko w kręgach specjalistycznych, lecz także w prasie codziennej. Przegląd zachowanych źródeł wskazuje, że doniesienia prasowe z polskiej wyprawy na Nanda Devi East w 1939 roku nie stanowiły dotychczas przedmiotu rozważań naukowych. Celem artykułu jest uzupełnienie tej luki poprzez analizę relacji prasowych opublikowanych w pierwszym ogólnopolskim dzienniku – „Ilustrowanym Kuryerze Codziennym”. Materiał źródłowy obejmuje wydania tego czasopisma z okresu od kwietnia do sierpnia 1939 roku, a także wybrane artykuły z innych gazet, w których relacjonowano przebieg polskiej wyprawy w Himalaje. Artykuł został podzielony na trzy części. W pierwszej przedstawiono zarys dziejów eksploracji Himalajów i Karakorum do 1939 roku, z naciskiem na próby zdobycia najwyższych szczytów. W drugiej skoncentrowano się na przebiegu pierwszej polskiej wyprawy w Himalaje. W trzeciej, opartej na analizie wydań „Ilustrowanego Kuryera Codziennego”, omówiono sposób, w jaki ekspedycja na Nanda Devi East była relacjonowana w polskiej prasie. W zakończeniu artykułu zestawiono zgromadzony materiał źródłowy, podsumowano wyniki analizy oraz podjęto próbę określenia, które aspekty wyprawy były szczególnie eksponowane w prasie. Przedstawiono także formę, jaką przyjmowały te doniesienia oraz ukazano, w jakim świetle prezentowano ekspedycję polskich alpinistów. Ponadto, w miarę dostępnych danych, oceniono znaczenie tego tematu w kontekście innych informacji publikowanych w omawianym dzienniku.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDFBibliografia
ŹRÓDŁA ARCHIWALNE
Ośrodek Dokumentacji Tatrzańskiej Tatrzańskiego Parku Narodowego, Zakopane, Zespół: Archiwum Witolda i Zofii Paryskich, sygn. TT-P/250 – Geografia świata. Himalaje 1939. Adam Karpiński – korespondencja.
ŹRÓDŁA DRUKOWANE
Bujak J., Polish Himalayan Expedition, Glasgow 1944.
Bujak-Lenczowska M., Dziennik himalajski i inne pisma Jakuba Bujaka, Katowice 2015.
Conway W.M., Climbing and Exploration in the Karakoram-Himalayas, London 1894.
Howard-Bury C., Mallory G., Mount Everest, the Reconnaissance, 1921, New York–London 1922.
Klarner J., W śniegach Himalajów, Warszawa 1948.
Klarner J., Nanda Devi, Warszawa 1956.
Klarner J., Nanda Devi, przedm. J. Kurczab, Katowice 2019.
Ostrowski W., Wyżej niż kondory, Warszawa 1989.
Smith W. (ed.), Dictionary of Greek and Roman Geography, vol. 1, Boston 1870.
PRASA
„Chwila” 1939.
„Czas” 1939.
„Ilustrowany Kuryer Codzienny” 1939.
„Kurjer Poznański” 1939.
„Kurjer Warszawski” 1939.
„Stadjon. Tygodnik poświęcony sprawom sportu i przysposobienia wojskowego” 1924.
„Taternik” 1936, 1938–1939, 1949, 1960–1961.
„The Alpine Journal” 1922, 1924, 1933, 1960, 2009.
OPRACOWANIA
Bańdo A., „Ilustrowany Kurier Codzienny” w dziewięćdziesiątą rocznicę powstania (1910–2000), „AUPC. Studia Ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia” 2003, nr 2.
Blakeney T.S., Dangar D.F.O., Oscar Eckenstein, “The Alpine Journal” 1960, vol. 65.
Borowiec P., Jesteśmy głosem milionów. Dzieje krakowskiego wydawnictwa i koncernu prasowego Ilustrowany Kurier Codzienny (1910–1939), Kraków 2005.
Bruce C.G., The Journey through Tibet and the Establishment of the High Camps, “The Alpine Journal” 1924, vol. 36, no. 229.
Bruce C.G., The Organisation and Start of the Expedition, “The Alpine Journal” 1924, vol. 36, no. 229.
Collie J.N., The Mount Everest Expedition, “The Alpine Journal” 1922, vol. 34, no. 223.
Curran J., K2: The Story of the Savage Mountain, London 1996.
Dean D., Blakeney T.S., Dangar D.F.O., Oscar Eckenstein 1859–1921, “The Alpine Journal” 1960, vol. 65, no. 300.
Dorawski J.K., Człowiek zdobywa Himalaje, Kraków 1957.
Dunin-Borkowski S., Echa prasowe Polskiej Wyprawy Himalajskiej, „Taternik” 1949, nr 1–2.
Finch G.I., The Second Attempt on Mt. Everest, “The Alpine Journal” 1922, vol. 34, no. 225.
Freshfield D.W., Mount Everest v. Chomolungma, “The Alpine Journal” 1922, vol. 34, no. 224.
Freshfield D.W., The Conquest of Mount Everest, “The Alpine Journal” 1924, vol. 36, no. 228.
Himalayan Notes, “The Alpine Journal” 1924, vol. 36, no. 228.
Hinks A.R., The Mount Everest Maps and Photographs, “The Alpine Journal” 1922, vol. 34, no. 224.
Howard-Bury C.K., The 1921 Mount Everest Expedition, “The Alpine Journal” 1922, vol. 34, no. 224.
Isserman M., Weaver S., Fallen Giants – A History of Himalayan Mountaineering from the Age of Empire to the Age of Extremes, New Haven–London 2008.
Jaroń D., Polscy himalaiści. Pierwsza polska wyprawa w Himalaje, Warszawa 2019.
Keay J., The Honourable Company: A History of the English East India Company, New York–Toronto 1994.
Kowalewski Z., Kurczab J., Na szczytach Himalajów, Warszawa 1983.
Kowalewski Z., Paczkowski A., Himalaje. Polskie wyprawy alpinistyczne, Warszawa 1989.
Kurczab J., Fusek W., Porębski J., Polskie Himalaje, Warszawa 2018.
Libański E., Walka o szczyt świata. Mount Everest w Himalajach: 8884 metrów nad poziomem morza, Lwów–Warszawa–Kraków 1924.
Mallory G.L., Mount Everest: The Reconnaissance, “The Alpine Journal” 1922, vol. 34, no. 224.
Mallory G.L., The Second Mount Everest Expedition, “The Alpine Journal” 1922, vol. 34, no. 225.
Marchlewicz K., Góry i skrzydła. Opowieść o Adamie „Akarze” Karpińskim (1897–1939), Kraków 2022.
Mason K., Abode of Snow, New York 1955.
Murray W.H., The Story of Everest, New York 1953.
Norton E.F., The Climb with Mr. Somervell to 28,000 Feet, “The Alpine Journal” 1924, vol. 36, no. 229.
Norton E.F., The Personnel of the Expedition, “The Alpine Journal” 1924, vol. 36, no. 229.
Odell N.E., The Last Climb, “The Alpine Journal” 1924, vol. 36, no. 229.
P.J.H.U., Everest Expedition, “The Alpine Journal” 1922, vol. 34, no. 225.
Paczkowski A., Prasa w życiu politycznym II Rzeczypospolitej, „Dzieje Najnowsze” 1978, nr 3.
Paryski W.H., Dalsze echa Polskiej Wyprawy Himalajskiej, „Taternik” 1949, nr 1–2.
Ruttledge H., Mount Everest Expedition, “The Alpine Journal” 1933, vol. 45, no. 247.
The 1922 Mount Everest Expedition, “The Alpine Journal” 1922, vol. 34, no. 224.
The Battle with Everest: By a Himalayan Traveller [Reprinted by Permission from the “Morning Post” of June 24, 1924], “The Alpine Journal” 1924, vol. 36, no. 229.
The Everest Expeditions: Conclusion, “The Alpine Journal” 1922, vol. 34, no. 225.
The Mount Everest Dispatches, “The Alpine Journal” 1924, vol. 36, no. 229.
Unna P.J.H., The Oxygen Equipment of the 1922 Everest Expedition, “The Alpine Journal” 1922, vol. 34, no. 224.
Unsworth W., Hold the Heights: The Foundations of Mountaineering, Seattle 1994.
Wheeler J.T., India Under British Rule: From the Foundation of the East India Company, London 1886.
Wrona G., Borowiec P., Woźniakowski K. (red.), Ilustrowany Kurier Codzienny. Księga pamiątkowa w stulecie powstania dziennika i wydawnictwa 1910–1939, Kraków–Katowice 2010.
Zdobywcy. Ludzie – szczyty – wyprawy, Warszawa 2020.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/f.2025.80.521-546
Data publikacji: 2026-01-15 12:03:53
Data złożenia artykułu: 2025-03-23 22:35:24
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2026 Ewa Roszkowska, Arkadiusz Włodarczyk
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.