Współpraca Polaków z żydowskim obozowym ruchem oporu na prowincji Generalnego Gubernatorstwa. Przypadek SS-Arbeitslager „Krasnik” w dystrykcie lubelskim

Streszczenie w języku polskim

W latach 1942–1944 w samym centrum miasta Kraśnik w dystrykcie lubelskim funkcjonował obóz pracy SS dla Żydów, zwany powszechnie „Synagogą”. Mimo że przebywało w nim zaledwie od 160 do 300 więźniów, wyróżniał się spośród setek podobnych obozów pracy utworzonych w tym czasie na terenie Generalnego Gubernatorstwa. Cechował się wysokim stopniem przeżywalności osadzonych oraz faktem, że przetrwał aż do lipca 1944 roku, chociaż nie prowadzono tam żadnej produkcji zbrojeniowej. Więźniowie, na czele z byłymi funkcjonariuszami Żydowskiej Służby Porządkowej z getta kraśnickiego, wzmocnieni grupą deportowanych powstańców z getta warszawskiego, założyli w nim liczną organizację konspiracyjną. Jej celem było przemycanie do i z obozu różnych przedmiotów, zdobywanie broni, organizowanie ucieczek oraz stawianie zbrojnego oporu okupantowi w chwili likwidacji obozu. Zamierzano to osiągnąć poprzez współpracę z organizacjami zewnętrznymi, którymi mieli być zarówno sami więźniowie, jak i miejscowi Polacy. Zadania szczególnie niebezpieczne wykonywała Polka nazwiskiem Szmit. W artykule skupiono się na jej identyfikacji, opisie otoczenia społecznego, motywacji działania i okolicznościach śmierci. Ciekawą konstatacją jest stwierdzenie, że istnieją przesłanki świadczące o jej możliwej współpracy z podziemiem narodowym, uważanym dotychczas za to, które rzadziej udzielało pomocy Żydom. Ponadto opisano przygotowania obozowego ruchu oporu do wywołania w „Synagodze” powstania, dotychczas nieznanego historykom.