Ewolucja i instrumentalizacja parlamentarnych uprawnień śledczych. Doświadczenia polskich i amerykańskich komisji

Streszczenie w języku polskim

Celem artykułu jest analiza ewolucji parlamentarnych uprawnień śledczych, ze szczególnym uwzględnieniem parlamentarnych komisji śledczych w Polsce oraz komisji śledczych i podkomisji badających określone sprawy w Stanach Zjednoczonych w kontekście ich roli jako instrumentów kontroli parlamentarnej w systemach demokratycznych. Punktem wyjścia badania jest hipoteza sformułowana jako przypuszczenie, że polityczna instrumentalizacja komisji śledczych w obu krajach prowadzi do erozji ich właściwej roli kontrolnej, a w konsekwencji do przekształcenia ich w narzędzia trwającej rywalizacji partyjnej. W badaniu wykorzystano trzy metody: dogmatyczno-prawną, teoretyczno-prawną i historyczno-prawną, które pozwalają na prześledzenie rozwoju i praktycznego funkcjonowania tych organów w obu systemach politycznych. Wnioski z analizy wskazują, że nadmierna polityzacja komisji śledczych prowadzi do negatywnych konsekwencji zarówno dla postrzegania tej instytucji przez opinię publiczną, jak i dla skuteczności samej funkcji kontrolnej. Zamiast pełnić funkcję kontroli władzy i gwarantować transparentność życia publicznego, komisje coraz częściej stają się areną sporów partyjnych, co prowadzi do spadku ich wiarygodności i do osłabienia zaufania społecznego do parlamentu jako instytucji kontrolnej.